sự phát triển não bộ của trẻ 22 đến 24 tháng tuổi
 
Não bộ của trẻ đang có những bước phát triển vượt bậc vào thời điểm này. Khi được 2 tuổi, số lượng kết nối thần kinh (khớp thần kinh) ở trẻ có thể lên đến con số 100 nghìn tỷ. Cột mốc quan trọng này được thể hiện thông qua những tiến bộ rõ rệt về khả năng vận động, tự nhận thức và tiếp thu ngôn ngữ. Khi đạt số lượng tối đa, các khớp thần kinh sẽ trải qua một quá trình đào thải những kết nối không được sử dụng nhằm tập trung nguồn lực ở những nơi cần thiết nhất.

Mỗi cử động, suy nghĩ và biểu hiện của trẻ đều liên quan đến một tổ hợp các khớp thần kinh nhất định, và cũng tương tự như cơ bắp, các liên kết này sẽ trở nên mạnh mẽ hơn nếu được kích thích thường xuyên.

Với mỗi kĩ năng thể chất hoặc tinh thần được thuần thục, các dây thần kinh có liên quan sẽ được gia cố, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển của trẻ.

Sau đây là một số điều trẻ có thể làm ở giai đoạn 22 – 24 tháng tuổi.

Trí thông minh

Bạn có để ý thấy rằng trẻ đã bắt đầu sử dụng những đại từ nhân xưng như “con” và “chúng ta” ? Đây là kết quả của sự phát triển nhanh chóng ở vỏ não – bộ phận chịu trách nhiệm kiểm soát các chức năng bậc cao như sự tự nhận thức và ý thức về cái tôi cá nhân. Nói cách khác, trong giai đoạn này, chính sự phát triển vỏ não đã giúp trẻ có được khái niệm rõ ràng hơn về “tôi”/”con”, một thực thể tách biệt với thế giới xung quanh. Ngoài ra, ở những vùng não bộ khác nhau - ví dụ như vùng trán và thùy thái dương (chịu trách nhiệm về khả năng ghi nhớ, ngôn ngữ và phối hợp tay-mắt), mạng lưới các nơ-ron trở nên dày đặc hơn cũng như các khớp thần kinh ngày càng cải thiện khả năng truyền dẫn. Ở giai đoạn này, trẻ có thể làm theo những hướng dẫn đơn giản và dần hiểu rõ hơn về khái niệm nguyên nhân – kết quả. Một khía cạnh quan trọng khác của sự phát triển não bộ là mặc dù đã đạt được những cột mốc tăng trưởng quan trọng, trẻ vẫn chưa có khả năng tự dừng việc mình đang làm lại ngay cả khi biết rằng không được cho phép. Ví dụ, nếu đang kéo đuôi một con mèo và bị yêu cầu dừng lại, trẻ có thể sẽ không làm theo lời bạn. Nguyên nhân của hiện tượng này là khớp thần kinh chưa thể hỗ trợ được hoàn toàn tất cả những khu vực vỏ não khác nhau với các chức năng liên quan đến trí nhớ, hoạch định và kiểm soát xung động.

Kỹ năng vận động

Mặc dù có thể không phải là điều đầu tiên được nghĩ tới nhưng trí nhớ lại là một nhân tố thiết yếu đối với sự phát triển kĩ năng vận động. Khi trẻ bắt đầu thử làm một điều gì đó mới lạ - chẳng hạn như di chuyển chiếc ghế của mình – và thực hiện lại hành động này, các trải nghiệm lặp đi lặp lại đó sẽ được lưu trữ vào trí nhớ cũng như giúp củng cố những đường dẫn truyền thần kinh cụ thể. Tương tự như vậy, khi trẻ nhặt và ném một quả bóng nhiều lần, não bộ sẽ ghi lại các yếu tố vật lý, không gian và cảm quan có ảnh hưởng đến hành động này; và vì thế ở lần sau ném bóng, trẻ sẽ dựa trên những ký ức đó thay vì phải tìm hiểu cách ném lại từ đầu. Cũng trong độ tuổi này, trẻ khó có thể ngồi im một chỗ do vẫn đang bận rộn luyện tập và củng cố những kĩ năng mới – từ chạy, leo cầu thang đến xếp các hình khối đồ chơi – và tất cả những hoạt động đó đều giúp cải thiện các dây thần kinh não bộ tương ứng.

Cảm xúc

Sự tăng cường kết nối giữa hai bán cầu cùng với sự hoàn thiện của vỏ não trước và hệ thống vỏ não – dưới vỏ não cho phép trẻ nâng cao khả năng tự nhận thức và ý thức về cái tôi cá nhân. Bạn sẽ thấy trẻ bắt đầu phân biệt được cảm xúc, mong muốn và ý định của mình với của người khác. Theo thời gian, hệ viền (đóng vai trò lưu trữ những cảm xúc và xung động mạnh mẽ) và vỏ não trước trán (chịu trách nhiệm về khả năng ghi nhớ, dự đoán, hoạch định và kiểm soát xung động) sẽ phối hợp với nhau chặt chẽ hơn, cho phép trẻ đạt được nhiều cột mốc quan trọng trong kĩ năng tương tác xã hội.

Kỹ năng giao tiếp

Ở giai đoạn 18 đến 21 tháng tuổi, hai bán cầu não của trẻ cũng như các mạng lưới bao phủ vỏ não trước, hồi hải mã và tiểu não đã có khả năng phối hợp với nhau hiệu quả hơn. Điều này giúp trẻ tiến vào giai đoạn bùng nổ ngôn ngữ, khiến vốn từ có thể tăng gấp 4 lần vào thời điểm tròn 2 tuổi. Trẻ cũng ngày càng sử dụng vốn từ của mình một cách thuần thục hơn do các vùng não khác nhau liên quan đến khả năng chuyển tải và tạo lập ngôn ngữ có thể tương tác với nhau một cách nhanh chóng và hiệu quả hơn. Khoa học đã chứng minh rằng khi trẻ nghe thấy bạn nói, các tín hệu trước tiên được xử lý ở vỏ não thính giác, sau đó được chuyển tiếp đến một vùng não khác có chức năng nhận diện từ ngữ. Một khi trẻ hiểu được điều bạn nói và hình thành phản hồi, một bộ phận não bộ khác sẽ hoạch định các cử động môi, lưỡi và cổ họng. Bắt nguồn từ vùng não đó, các tín hiệu được truyền tới vỏ não vận động để gửi các lệnh đến các cơ tương ứng.