DHA là chất có vai trò then chốt trong giai đoạn phát triển sớm của thai nhi

Những năm gần đây, một loại a-xít béo trước nay ít được biết tới a-xít docosahexaenoic (DHA) đã nhận được nhiều sự chú ý như một chất có vai trò then chốt trong giai đoạn phát triển rất sớm của thai nhi. Các nhà nghiên cứu đã phát hiện các a-xít béo cần thiết, cụ thể là DHA, đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong sự tăng trưởng của mô não. Và bạn chính là người trao tặng nguồn dưỡng chất DHA quý giá cho con bạn trong thời kỳ bạn mang thai.
Lipid, hay còn gọi là chất béo, chiếm 60% trọng lượng của bộ não, và một phần ba lượng chất béo này là các a-xít béo thiết yếu, giữ vai trò cực kỳ quan trọng đối với sự phát triển của hệ thần kinh và não bộ, ngay từ trước khi trẻ chào đời. Các chất béo này là nguyên liệu để tạo nên các màng giúp bảo vệ các nơ-ron thần kinh, và cho phép dẫn truyền có hiệu quả các tín hiệu thần kinh. Sau đây là những gì bạn cần biết để giúp trẻ hấp thu đủ DHA, hỗ trợ cho sự phát triển tối ưu của trẻ.
DHA quan trọng nhất trong giai đoạn nào?

Các chuyên gia tin rằng, có một số thời kỳ quan trọng, trong đó các tác nhân bên ngoài - chẳng hạn chế độ dinh dưỡng có thể ảnh hưởng sâu sắc đến sự phát triển của trẻ em. Đối với não bộ của trẻ, giai đoạn trước-sinh chính là một thời kỳ như vậy.

Thời kỳ trước-sinh quan trọng này bắt đầu từ 5 tuần sau khi thụ thai, khi mà các tế bào của não bộ bắt đầu phân chia với tốc độ nhanh, rồi tiếp tục kéo dài cho đến cuối tam cá nguyệt thứ hai của thời kỳ thai nghén. Với các phương thức chuẩn đoán như hình ảnh cộng hưởng từ (MRI), chụp quét cắt lớp phát xạ positron (PET), và các kỹ thuật ghi hình ảnh não khác, các nhà nghiên cứu đã xác định các nơ-ron thần kinh của trẻ em nhân lên nhanh nhất trong gian đoạn từ tháng thứ tư đến tháng thứ bảy (của thai kỳ); vào thời điểm này, bộ não đã sản sinh ra hầu hết số lượng nơ-ron trong số 100 tỷ nơ-ron thần kinh mà đứa trẻ có vào lúc chào đời. Cũng trong tam cá nguyệt giữa và cuối của thời kỳ bạn mang thai, con của bạn hấp thu và dự trữ được những lượng DHA phong phú nhất và hiệu quả nhất.
Tác dụng vượt trội đã được chứng minh

Vẫn còn nhiều điều các nhà khoa học cần nghiên cứu về mối quan hệ giữa lượng DHA mà người mẹ đã hấp thu trước khi sinh con với sức khỏe và sự phát triển của đứa con sau khi chào đời. Những gì các nhà nghiên cứu biết được là:

• Cá và các loại hải sản khác là nguồn cung cấp DHA chính.

• Có một mối liên quan chặt chẽ giữa lượng cá mà người mẹ đã ăn trong thời gian mang thai và chức năng nhận thức của đứa con sau này.

Tác dụng vượt trội của DHA đã được chứng minh trong nhiều nghiên cứu suốt thập kỷ vừa qua, trong đó có một nghiên cứu (đã đăng trên Tạp Chí Dinh Dưỡng Lâm Sàn Hoa Kỳ vào năm 2011); theo báo cáo của nghiên cứu này thì, trẻ được xét nghiệm trước-sinh có nồng độ DHA trong máu cao sẽ tiếp tục thể hiện trí nhớ được cải thiện ở độ tuổi đi học. Mặt khác, các nhà nghiên cứu đã thấy rằng, nếu trong thời kỳ mang thai mà bà mẹ chỉ ăn một lượng hải sản thấp thì, đứa con sẽ chỉ có năng lực trí tuệ dưới mức tối ưu.
Các nguồn bổ sung DHA

Mối liên hệ giữa lượng hải sản hấp thu vào cơ thể, nồng độ DHA trong máu, và sự phát triển của hệ thần kinh trung ương của thai nhi đã hoàn toàn được xác lập. Nhưng còn về các DHA bổ sung thì sao – chúng có mang lại lợi ích tương tự (như DHA bạn truyền cho con) đối với sự phát triển trí não của con bạn chứ?

Năm 2010, Tạp Chí của Hiệp Hội Y Khoa Mỹ (JAMA) đã công bố kết quả của một nghiên cứu được thực hiện trên 2.399 bà mẹ và các con của họ; các tác giả đã không thấy khả năng nhận thức của các đứa con, khi chúng được làm tét vào lúc chúng được 18 tháng tuổi, tuy các bà mẹ của chúng đã sử dụng 800mg DHA hàng ngày trong suốt thai kỳ. Tuy nhiên, trong các nghiên cứu, mà các trẻ được làm tét vào lúc chúng đã 4 năm tuổi, thì những trẻ nào có bà mẹ đã sử dụng DHA bổ sung trong lúc có thai, lại thật sự tỏ ra có ưu thế về trí tuệ. Các chuyên gia nghi ngờ độ tuổi của trẻ, vào lúc chúng được làm tét nhận thức, mới là yếu tố chủ chốt chứng minh sự khác biệt.
Lợi ích không chỉ dừng ở não bộ

Các a-xít béo thiết yếu như DHA cũng giữ một vai trò trong việc sản xuất các prostaglandin, vốn có tác dụng điều hòa các phản ứng viêm và miễn dịch. Lợi ích: Nồng độ DHA cao trong quá trình mang thai đã được chứng minh là có ảnh hưởng đến độ dài của thai kỳ, trọng lượng trẻ khi sinh, và sức khỏe của hệ miễn dịch của trẻ.

Một nghiên cứu đối chứng-giả dược, giấu cả hai bên, kéo dài 5 năm, đã được công bố trên số ra tháng 2 năm 2013 của Tạp Chí Dinh Dưỡng Lâm Sàn Mỹ cho thấy, các trẻ sơ sinh nào có mẹ uống 600mg DHA trong thời kỳ mang thai thì sẽ lớn hơn, cả về chiều dài lẫn cân nặng khi sinh, và có vòng đầu to hơn, so với nhóm đối chứng. Ngoài ra, các trẻ của bà mẹ sử dụng DHA thì nguy cơ bị sinh non là thấp hơn (được hiểu là sinh trước 34 tuần tuổi thai).

Thêm vào đó, theo nghiên cứu năm 2011, đăng trên Tạp chí Nhi Khoa (Pediatrics), một tạp chí của Viện Hàn Lâm Nhi Khoa Hoa Kỳ, thì các nhà nghiên cứu tại Đại học Emory đã chứng minh rằng, trẻ sơ sinh có mẹ đã uống bổ sung DHA sẽ bị ít cảm lạnh trong giai đoạn 1 tháng tuổi và 3 tháng tuổi (và tương tự như thế lúc 6 tháng tuổi) – và thậm chí nếu bị cảm lạnh, trẻ cũng chỉ có triệu chứng ngắn ngày hơn, khi chúng ở 1, 3 và 6 tháng tuổi.

Tuy nhiên, có một cách khác mà các nhà nghiên cứu đã dùng để đánh giá tác dụng của DHA trên sự phát triển của hệ thần kinh trung ương, đó là thông qua kiểm tra sức khỏe của mắt và thị lực. Nhiều nghiên cứu đã liên kết nồng độ DHA cao trong máu với sức khỏe võng mạc và mức độ cải thiện thị lực. Ví dụ, các nhà nghiên cứu ở Canada phát hiện ra rằng, những đứa trẻ có hàm lượng DHA trong máu cao ở giai đoạn trước-sinh sẽ có thị lực tốt hơn khi đến tuổi đi học.