Theo nghiên cứu, gen di truyền chỉ quyết định 20% trí thông minh, 80% còn lại chịu sự ảnh hưởng của môi trường xung quanh như chế độ dinh dưỡng trong 3 năm đầu đời và các hoạt động tương tác kích thích trí não. Do đó, chế độ dinh dưỡng cho trẻ 1 tuổi[DL1]  sẽ đóng vai trò rất quan trọng, tạo nền tảng vững chắc giúp trẻ phát triển thể chất và trí não tối ưu.

Trẻ 1 tuổi cần chế độ dinh dưỡng đa dạng các thực phẩm
 

Giai đoạn 1 tuổi là lúc bé đã có thể ăn được nhiều món ăn khác nhau do hệ tiêu hóa đã hoạt động tốt hơn, và tiếp xúc được nhiều nhóm thực phẩm. Theo nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị cho người Việt Nam của Viện Dinh Dưỡng Quốc Gia Việt Nam năm 2016, giai đoạn trẻ từ 1 đến 2 tuổi sẽ cần được cung cấp mỗi ngày:

  • Năng lượng: khoảng 1000 Kcal với 3 bữa ăn chính và 1-2 bữa ăn phụ
  • Chất bột đường: khoảng 135 – 150 g, giúp cung cấp năng lượng cho các hoạt động của cơ thể
  • Chất đạm: Khoảng 19 - 20g, giúp trẻ hình thành và hoàn thiện hệ thần kinh giúp cơ thể phát triển cả về trí tuệ và tầm vóc
  • Chất béo: khoảng 31 – 44g, đặc biệt là DHA, ARA rất cần thiết cho việc phát triển não bộ
  • Các chất khoáng như canxi, phốt pho và đặc biệt là sắt. Tình trạng thiếu sắt có thể ảnh hưởng đến việc phát triển thể chất, tinh thần và các vấn đề về hành vi.
  • Vitamin như A, D, C cần thiết cho sự phát triển của xương, răng và tăng sức đề kháng cho cơ thể.

Để đáp ứng các nhu cầu dinh dưỡng nêu trên, bạn nên cho trẻ 1 tuổi ăn đa dạng các loại thực phẩm với nhiều hương vị, màu sắc, kết cấu. Với nhu cầu năng lượng và các chất dinh dưỡng trong giai đoạn này, mẹ có thể tham khảo khẩu phần ăn như sau để giúp trẻ phát triển tốt nhất về thể chất và trí tuệ:

  • 3 bữa cháo (hoặc các thức ăn mềm như cơm nát, bún, phở…), tổng lượng khoảng 350 ml/ ngày
  • 2 - 3 muỗng canh thịt, tôm, cá… băm nhuyễn, khoảng 35 – 40 gam/ ngày
  • 1 – 2 muỗng cà phê dầu ăn/ bữa
  • Trái cây cắt nhỏ: Nửa trái chuối/táo/cam/xoài hoặc 1 phần nhỏ đu đủ/dưa hấu...
  • Khoảng 1/3 – ½ chén rau củ băm nhuyễn (rau dền, bí đỏ, rau muống, cà rốt...)
  • 2 - 3 cữ sữa (180 – 220ml/ cữ) hoặc có thể xen kẽ các chế phẩm từ sữa như sữa chua và phô mai vào một số bữa phụ trong tuần

Bên cạnh chế độ ăn, nếu trẻ đang bú mẹ, mẹ nên tiếp tục duy trì nuôi con bằng sữa mẹ; nếu trẻ uống sữa công thức hoặc sữa tươi thanh trùng thì cần giới hạn lượng sữa dưới 500 - 600 ml/ ngày, để trẻ có thể tiếp thu các chất dinh dưỡng từ các thực phẩm đa dạng khác.

Khi chế biến thức ăn cho trẻ 1 tuổi, bạn nên tránh dùng gia vị như muối, đường để không làm ảnh hưởng đến hương vị tự nhiên của thực phẩm. Ngoài ra, bạn nên nghiền hoặc cắt thực phẩm thành từng miếng nhỏ để tránh nguy cơ bé bị nghẹn.

Sữa giúp xây dựng nền tảng của trí tuệ và cảm xúc cho trẻ 1 tuổi

 

Theo các chuyên nhi khoa, 1000 ngày đầu đời là giai đoạn vàng cho việc phát triển trí não của trẻ. Do đó, mẹ không nên bỏ qua giai đoạn này, hãy cho bé bú mẹ[TAN2]  lâu nhất có thể để con nhận được nguồn dinh dưỡng tốt. Trong một vài trường hợp đặc biệt khiến mẹ không thể tiếp tục duy trì nuôi con bằng sữa mẹ khi trẻ trên 1 tuổi như lý do bệnh lý hoặc mẹ đi làm mà không có điều kiện vắt sữa và bảo quản sữa thì sữa công thức có thể là một lựa chọn. Khi chọn sữa cho bé, mẹ cần lưu ý những điểm:[3] [4] 

  • Chọn sữa công thức có chứa các dưỡng chất hỗ trợ cho quá trình phát triển trí não như DHA và ARA. Ngoài ra, các chuyên gia dinh dưỡng cũng chứng minh MFGM (màng cầu béo) khi kết hợp với DHA[TAN5]  sẽ giúp tế bào não kết nối nhanh hơn, không chỉ giúp trẻ phát triển về tư duy mà còn về cảm xúc. Các thành phần dinh dưỡng được tìm thấy trong sữa mẹ này hiện nay đã được bổ sung vào một số sản phẩm sữa công thức để mẹ có thể tin tưởng chọn lựa. 
  • Nên bổ sung và tăng dần lượng sữa phù hợp với nhu cầu của bé: Mẹ có thể bắt đầu từ một lượng ít sữa công thức[DL6] , sau đó tăng dần theo lượng sữa bé cần trong quá trình tăng trưởng
  • Có thể cho bé bú vào bữa phụ buổi tối trước khi đi ngủ 1-2 tiếng.

Trẻ 1 tuổi cần một chế độ dinh dưỡng giàu những dưỡng chất kể trên để phát triển toàn diện trong giai đoạn này. Mẹ hãy kết hợp cân đối giữa sữa mẹ, sữa công thức và các bữa ăn đa dạng nhiều loại thực phẩm để cho con một nền tảng trí tuệ vững chắc, sẵn sàng chinh phục mọi thử thách trong tương lai nhé!