Nếu có ý định vừa đi làm vừa nuôi con bằng sữa mẹ, việc tìm hiểu cách bảo quản sữa mẹ là điều bạn cần làm. Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng tốt nhất cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ nhưng nếu sữa không được bảo quản đúng cách sẽ mất nhiều dưỡng chất, thậm chí có thể bị khiễm khuẩn và khiến trẻ gặp các vấn đề về tiêu hóa.

Lựa chọn bình trữ sữa hoặc túi trữ sữa chuyên dụng

Chất lượng của sữa mẹ sẽ phụ thuộc nhiều vào dụng cụ trữ sữa mà bạn lựa chọn. Để bảo quản sữa mẹ, bạn có thể dùng những dụng cụ trữ sữa sau:

  • Bình trữ sữa làm bằng thủy tinh hoặc bình nhựa không chứa BPA (Bisphenol A) và có nắp đậy kín. Bình thủy tinh nên là lựa chọn ưu tiên vì ít chứa các chất độc hại, dễ vệ sinh. Trước khi cho sữa vào bình, bạn cần vệ sinh bình cẩn thận bằng dung dịch vệ sinh bình sữa, tiệt trùng bình bằng nước sôi hoặc máy tiệt trùng, rồi úp ngược để khô ráo hoàn toàn.
  • Túi trữ sữa mẹ chuyên dụng, dùng 1 lần, làm bằng nhựa an toàn, có khóa zip. Tránh đựng sữa mẹ trong các túi nhựa thông thường hoặc túi trữ thức ăn vì các loại túi này thường mỏng dễ thủng trong quá trình lưu trữ hoặc đóng không kín dễ gây rỉ sữa hoặc nhiễm khuẩn. Bạn nên chọn loại túi có chất lượng tốt, có thương hiệu uy tín bởi có một số loại túi kém chất lượng có thể chứa các chất độc hại, không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.

Cách bảo quản sữa mẹ trong tủ lạnh

Một số yếu tố trong việc bảo quản sữa mẹ mà bạn cần lưu ý như sau:

  • Dù lưu trữ trong bình hoặc túi trữ sữa đều cần phải chừa 1 khoảng trống vừa đủ ở phía trên để có chỗ cho sự giãn nở của chất lỏng. Nếu lưu trữ bằng túi trữ sữa cần ép hết không khí trong túi trươc khi khóa túi.
  • Sau khi cho sữa mẹ vào dụng cụ trữ sữa, bạn hãy dán nhãn bên ngoài, ghi rõ ngày, giờ vắt và cả tên của trẻ (nếu cần).
  • Đặt sữa vào tủ đông hoặc ở sát vách sau tủ lạnh, nơi có nhiệt độ thấp nhất, không trữ sữa ở cánh cửa tủ vì nhiệt độ không đảm bảo.
  •  Mỗi bình trữ bạn chỉ nên cho 1 lượng sữa vừa đủ với nhu cầu bú của bé (bắt đầu với khoảng 60 – 120ml). Tránh cho quá nhiều vì như vậy sẽ tăng thời gian làm lạnh, mất thời gian rã đông và bỏ phí sữa thừa.
  • Không trộn sữa mới vắt vào chung với sữa đang cấp đông hay sữa đang để ngăn mát, vì nhiệt độ sữa cấp đông hay sữa đang để ngăn mát sẽ không còn đủ lạnh.
  • Các cữ sữa vắt được ở những thời điểm khác nhau trong ngày nên được làm lạnh cùng một nhiệt độ rồi mới trộn chung vào với nhau, sau đó có thể cấp đông như bình thường.

Về thời gian bảo quản sữa mẹ:

  • Ở nhiệt độ phòng: Khoảng 16 – 29 độ C, có thể giữ được khoảng 4 – 6 giờ, nếu nhiệt độ 30 – 38 độ C, chỉ giữ được dưới 4 giờ.
  • Trong ngăn mát tủ lạnh với nhiệt độ khoảng 4°C: Có thể lên đến 4 ngày. Tuy nhiên, tốt nhất là nên sử dụng trong vòng 3 ngày.
  • Tủ đông: Theo Hiệp hội Nhi khoa Hoa Kỳ[TAN1] , sữa mẹ có thể bảo quản ở nhiệt độ -18°C tối đa trong 9 tháng, với nhiệt độ -20°C, có thể bảo quản đến 12 tháng. Ngăn đông tủ lạnh 1 cánh, sữa giữ được 2 tuần, ngăn đông tủ lạnh 2 hay nhiều cánh, 3 -4 tháng (tốt nhất là 3 tháng), tủ cấp đông chuyên dụng, 6 – 12 tháng (tốt nhất 6 tháng).
  • Đối với sữa rã đông rồi, nếu chưa dùng nên bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh và sử dụng trong vòng 24 giờ, nếu để nhiệt độ phòng chỉ sử dụng trong vòng 2 giờ và tuyệt đối không cấp đông lại sữa đã rã đông.

<H2> Hướng dẫn rã đông và hâm nóng sữa mẹ đúng cách khi cho con bú

Nguyên tắc cho trẻ dùng sữa trữ đông là sữa vắt trước sẽ dùng trước. Để rã đông sữa mẹ, bạn hãy cho bình sữa vào một bát nước nóng không quá 40°C. Không rã đông và hâm nóng sữa mẹ bằng lò vi sóng hoặc đun sôi sữa vì như vậy có thể làm mất chất dinh dưỡng cùng kháng thể của sữa mẹ và khiến nhiệt độ phân tán không đều, gây bỏng. 

Trước khi cho bé bú, hãy lắc nhẹ bình sữa kỹ càng để phần váng sữa và phần sữa trộn lẫn với nhau. Kiểm tra nhiệt độ sữa trước khi cho bé bú, nếu bé bú không hết, hãy bỏ đi.

Sữa mẹ đã rã đông có thể có mùi giống như mùi xà phòng và trông khác với sữa mới vắt do enzyme lipase trong sữa mẹ bẻ gãy chất béo thành các acid béo. Nó hoàn toàn không có hại gì với bé, nhưng có thể bé sẽ không thích mùi này và không chịu bú. Bạn có thể trộn lẫn sữa đã rã đông với sữa mới vắt chưa rã đông để bớt mùi rồi cho bé bú. Tóm lại, nếu không cần thiết, mẹ chỉ cần hút sữa để ngăn mát và cho con dùng sữa ở ngăn mát là được, không cần thiết phải cấp đông sự trữ sữa quá nhiều.

<H2> Khi nào không nên sử dụng sữa mẹ sau bảo quản? Lưu ý khi sử dụng sữa mẹ bảo quản

Bạn không nên cho bé bú nếu thấy sữa có mùi hôi, có vị chua. Ngoài ra, bạn cũng cần quan sát chuyển động của sữa mẹ. Sữa mẹ chất lượng sẽ dễ dàng trộn lẫn phần váng và phần sữa với nhau khi lắc nhẹ. Còn nếu sữa không trộn lẫn được hoặc có cục sữa đông nổi lên chứng tỏ chất lượng sữa đã bị suy giảm, bạn cần bỏ ngay và không nên cho bé bú.

Trên đây là cách bảo quản sữa dành cho các bé sinh đủ tháng và khỏe mạnh. Đối với các bé đang nằm viện, có hệ miễn dịch yếu, việc trữ sữa sẽ nghiêm ngặt hơn và cách các bé tiếp nhận sữa này cũng khác. Hãy hỏi ý kiến chuyên gia nếu bạn gặp phải tình huống này nhé.

<H2> Không có đủ sữa cho bé bú: Mẹ phải làm sao? 

Việc nuôi con bằng sữa mẹ mang đến cho bé vô vàn những lợi ích tuyệt vời. Tuy nhiên, sau khi nghỉ hậu sản và  trở lại với công việc[TAN2] , nếu không thể cho bé bú, bạn vẫn có thể giúp bé nhận được đầy đủ dưỡng chất bằng cách vắt sữa và lưu trữ sữa mẹ để con vẫn có thể tiếp tục nhận nguồn dưỡng chất tốt nhất từ sữa mẹ. Tuy nhiên trong một vài trường hợp đặc biệt như mẹ có một số vấn đề về bệnh lý hoặc không đủ điều kiện để vắt và bảo quản sữa mẹ đúng cách, lúc này sữa công thức cũng có thể là một lựa chọn. 

Chọn sữa công thức cho con không phải là việc đơn giản, ngoài các yếu tố về vitamin và khoáng chất nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển thể chất, điều mẹ cần lưu tâm là sữa phải cung cấp đủ các dưỡng chất tốt cho sự phát triển não bộ của trẻ[TAN3] . Hãy ưu tiên chọn sữa có thành phần là MFGM và DHA[TAN4]  - đây là bộ đôi dưỡng chất quan trọng giúp bé phát triển trí não tối ưu trong giai đoạn vàng 1000 ngày đầu đời. Việc được bổ sung bộ đôi dưỡng chất này giúp bé thông minh, nhạy bén, sáng tạo, tăng khả năng phát triển nhận thức và tư duy (IQ), tạo nền tảng cho việc xây dựng kỹ năng trong tương lai và phát triển cảm xúc (EQ).